Herijking opleidingslijn jeugdhockey: uitleg voor ouders

Wat is de herijking van de opleidingslijn?

De herijking van de opleidingslijn is het besluit van de KNHB, gecommuniceerd eind januari 2025, om de oude O12-categorie te splitsen in twee aparte jaarlagen. De jongste jaarlaag heet nu O11 en speelt 9 tegen 9 op een driekwart veld. De oudste jaarlaag blijft O12 heten en speelt 11 tegen 11 op een heel veld.

Daarmee is de opbouw van het jeugdhockey een stuk geleidelijker geworden. Kinderen beginnen met 3 tegen 3 (O7 en O8), gaan via 6 tegen 6 (O9) en 8 tegen 8 (O10) naar 9 tegen 9 (O11), en pas daarna naar het volledige elftalhockey in O12.

Seizoen 2025-2026 was een overgangsjaar: verenigingen mochten toen nog kiezen of deze kinderen 9 tegen 9 of 11 tegen 11 speelden, met het sterke advies om alvast te splitsen. Vanaf seizoen 2026-2027 geldt de nieuwe opbouw voor alle verenigingen. Bij de start van de eerste O11-competitie, eind augustus 2025, stonden ruim 750 teams ingeschreven.

Let daarbij op een belangrijk detail: O11 en O12 vallen allebei onder de Jeugd (Junioren). De jongste jeugd loopt van O7 tot en met O10. Dat klinkt als een administratief dingetje, maar je merkt het echt: junioren krijgen bevoegde scheidsrechters en een gepubliceerde ranglijst.

De ladder van O7 tot en met O12

Zo ziet de complete opbouw eruit volgens de KNHB-spelregelkaarten (de O11-kaart is de versie van januari 2025):

Een paar dingen vallen op. Een keeper is er pas vanaf O9; O7 en O8 spelen zonder. Bij O7 en O8 staan drie pionnengoals op het veld; bij O8 vervalt na de winterstop de middelste, zodat er twee overblijven. O9 en O10 spelen op plankgoals, O11 en O12 op een echt groot doel.

O9 en O10 kennen bovendien geen strafcorner. O10 heeft sinds seizoen 2023-2024 wel een shoot-out vanaf de middenlijn bij een verdedigende overtreding in de cirkel; hoe dat werkt lees je in ons artikel over de shoot-out bij O10. Uitslagen van O8 tot en met O10 worden wel ingevuld op het digitale wedstrijdformulier, maar niet gepubliceerd; ze dienen alleen om teams op een passend niveau in te delen.

Groeit je kind mee door deze ladder, kijk dan ook af en toe naar de stick: voor de kleinsten gelden andere maten en materialen dan voor een O12-speler. Onze gids met de beste hockeysticks voor de jongste jeugd helpt je daarbij.

Welke leeftijd speelt waar?

De peildatum is 1 oktober. Is je kind op 1 oktober 10 jaar, dan speelt het in O11. Is het op 1 oktober 11 jaar, dan speelt het in O12. Hoe die peildatum per geboortejaar uitpakt, lees je in ons artikel over de leeftijdsindeling en de peildatum.

Teams worden per jaarlaag ingedeeld. Dat betekent dat vriendjes en vriendinnetjes die eerder samen in een gemengd O12-team zaten, over O11 en O12 gesplitst kunnen worden. Het helpt om daar thuis alvast over te praten voordat de teamindeling bekend wordt.

Waarom heeft de KNHB dit gedaan?

Het kernargument: de stap van O10 (8 tegen 8 op 55 x 43 meter) naar een elftal op een heel veld was te groot. 9 tegen 9 op een driekwart veld is volgens de KNHB "de juiste tussenstap" in de opbouw.

De onderbouwing is vrij nuchter. Een kleiner veld met minder spelers zorgt voor een substantiële daling van de totale afgelegde afstand ten opzichte van 11 tegen 11. Dat is een wetenschappelijk geaccepteerde indicatie voor meer spelbetrokkenheid en meer balcontacten, en dus voor meer spelplezier en een betere ontwikkeling. De bond leunt daarbij op het model van spelend leren hockeyen (deliberate play) voor kinderen tot 12 jaar. Experts wijzen erop dat bij 11 tegen 11 op deze leeftijd een groot deel van het veld onbenut blijft en dat passes van 40 meter te veel gevraagd zijn.

De KNHB deed er ook eigen onderzoek naar. Bij vijf verenigingen (AH&BC, Kampong, Schaerweijde, Oranje-Rood en Ede) draaiden fieldlabs met videobeelden, GPS-metingen en interviews, ondersteund door studenten en onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen. Daarna volgden twee vervolg-fieldlabs; het besluitbericht telt in totaal zeven fieldlabs. In een enquête eind november 2024 onder alle 221 verenigingen die al 9 tegen 9 speelden, vulden 313 functionarissen van 92 verenigingen de vragenlijst in; 81 procent was positief tot zeer positief.

Ook internationaal is dit geen vreemde keuze. In Duitsland, België en Engeland spelen kinderen pas bij O14 voor het eerst 11 tegen 11 op een heel veld, en Spanje speelt op die leeftijd nog 9 tegen 9. In het voetbal laat de KNVB O11 en O12 8 tegen 8 spelen en begint 11 tegen 11 pas vanaf O13.

Waarom dan een splitsing in twee jaarlagen en niet de hele oude O12-categorie 9 tegen 9 laten spelen? Uit een analyse bleek dat zo'n twintig grote verenigingen extra capaciteitsproblemen zouden krijgen als iedereen in die categorie 9 tegen 9 ging spelen; de splitsing vermindert die praktische problemen. De KNHB erkende overigens zelf dat de communicatie tijdens het traject beter had gemoeten.

Wat merk je als ouder concreet?

Heb je een kind in O11, dan is dit het seizoen van de grote eerste keren. Voor het eerst een gepubliceerde ranglijst, voor het eerst twee bevoegde scheidsrechters met een scheidsrechterskaart in plaats van speelbegeleiders, voor het eerst een echt groot doel en voor het eerst strafcorners. De wedstrijd duurt 4 x 17,5 minuut en er mogen maximaal 16 spelers op het wedstrijdformulier staan, net als bij een elftal.

Bij die eerste strafcorners hoort een aandachtspunt: het KNHB Spelreglement veld (editie per 1 augustus 2025, regel 13.3 g) geeft het dringende advies om bij het verdedigen van een strafcorner een masker te dragen. Het is een advies en geen plicht; vraag bij je club hoe zij dit voor het team regelen.

Alle regels van het 9 tegen 9 hockey op een rij vind je in ons overzicht van de spelregels voor 9 tegen 9 bij O11. Maakt je kind in seizoen 2026-2027 de overstap vanuit O10, lees dan ook wat er verandert van O10 naar O11.

Heb je een kind in O12, dan verandert er op het veld het minst: 11 tegen 11 op een heel veld, zoals deze categorie altijd al speelde. Het verschil zit vooral in de samenstelling van het team, dat nu uit een jaarlaag bestaat.

Te weinig kinderen voor een apart O11- en O12-team?

Kleinere clubs kunnen niet altijd per jaarlaag een team vormen. Daarvoor bestaat een praktische oplossing: een gemengd team met kinderen van beide leeftijden mag als O11-team (9 tegen 9) of als O12-team (11 tegen 11) worden ingeschreven. Daarnaast mogen O12-jarigen bij aantallenproblemen in de gehele O11-categorie meespelen zonder individuele dispensatieverzoeken. Die regeling is ingegaan per seizoen 2025-2026 en de KNHB heeft geen wijziging aangekondigd. Hoe dispensatie verder werkt, lees je in ons artikel over dispensatie in het jeugdhockey.

Waar kun je terecht met vragen?

Begin met vragen over de teamindeling of de speelvorm gewoon bij je eigen club. Verenigingen kunnen zelf terecht bij de competitieleider van hun district, en algemene vragen kunnen naar knhb@knhb.nl. De KNHB raadt clubs bovendien aan om de Podje Hockey-aflevering over de splitsing (april 2025, met Nathan Kipp, Eric Verboom en Thomas Immink) met ouders te delen.

Zo bekeken is de herijking vooral een logischer opgebouwde ladder: per leeftijd een iets groter veld, iets meer spelers en iets meer wedstrijdelementen, in een tempo dat past bij wat kinderen aankunnen. Op zaterdagochtend moet je dat terugzien: meer balcontact en meer spelplezier.