Bescherming bij hockey: wat is verplicht en wat is advies

Wat moet je dragen op het hockeyveld en wat mag je zelf kiezen? Het antwoord staat in het KNHB Spelreglement veldhockey vanaf 1 augustus 2026: veldspelers moeten scheen- en enkelbeschermers en een bitje dragen (regel 4.2), keepers dragen verplicht minimaal hoofdbescherming, legguards en klompen (regel 4.4), en voor het masker bij strafcornerverdediging geldt sinds 1 augustus 2025 een dringend advies (regel 13.3 g). De hardnekkige bewering dat het bitje maar een advies zou zijn, klopt dus niet voor bondswedstrijden. Hieronder de hele kaart: verplicht, dringend advies, medische dispensatie, plus waar je op let bij de aanschaf.

De regelnummers verwijzen naar het Spelreglement veldhockey vanaf 1 augustus 2026 en het Zaalreglement vanaf november 2025, de edities die op dit moment gelden. De KNHB publiceert rond 1 augustus doorgaans een nieuwe veldeditie, dus controleer bij twijfel de spelregeldocumenten op knhb.nl.

In één oogopslag: verplicht, advies of dispensatie

Onderdeel	Status	Bron
Bitje (veldspelers)	Verplicht	regel 4.2, KNHB-bepaling
Scheen- en enkelbeschermers	Verplicht	regel 4.2, KNHB-bepaling
Keeperuitrusting (helm, legguards, klompen)	Verplicht minimum	regel 4.4
Masker bij strafcornerverdediging (veld)	Dringend advies	regel 13.3 g, per 1 augustus 2025
Beschermende zaalhandschoen	Dringend advies (zaal)	zaalreglement, regel 4.2
Masker bij strafcornerverdediging (zaal)	Dringend advies (zaal)	zaalreglement, regel 13.3 f
Handschoen (veld)	Toegestaan binnen maximummaat	regel 4.2
Masker, hoofdbescherming of beschermende bril buiten de strafcorner	Alleen met medische dispensatie	regel 4.2

Verplicht: bitje plus scheen- en enkelbeschermers

Regel 4.2 is er duidelijk over: veldspelers moeten scheen- en enkelbeschermers en een bitje dragen. Let op het woordje "en": het reglement eist naast scheenbescherming ook enkelbescherming, in één adem. Een scheenbeschermer die boven de enkel ophoudt is reglementair dus niet genoeg; kies een model dat ook de enkel dekt of combineer met losse enkelbeschermers.

Twee nuances. Ten eerste is de bitjesplicht een KNHB-bepaling: de internationale bond FIH verplicht het bitje zelf niet, de KNHB wel voor bondswedstrijden. Ten tweede geldt de plicht formeel voor wedstrijden. Op training een bitje en scheenbeschermers dragen vinden wij net zo verstandig, maar dat is ons advies en geen KNHB-regel.

Voor de jongste jeugd geldt precies hetzelfde. De KNHB is er in haar veelgestelde vragen expliciet over: ook in de competitievormen van de jongste jeugd zijn scheenbeschermers en gebitsbescherming tijdens wedstrijden verplicht. Ook een O8-speler op een klein veld draagt dus een bitje.

Dringend advies: het masker bij de strafcorner

Sinds 1 augustus 2025 staat er een nieuwe KNHB-bepaling in het spelreglement (regel 13.3 g): een dringend advies voor verdedigers om tijdens het verdedigen van de strafcorner uit veiligheidsoverwegingen een masker te dragen. Het is advies, geen plicht: een verdediger zonder masker krijgt geen kaart of tijdstraf. Hoe kaarten en tijdstraffen wel werken lees je in kaarten en tijdstraffen uitgelegd. Neem het advies wel serieus en laat spelers op training aan het masker wennen. Hoe je de corner zelf organiseert lees je in strafcorner verdedigen.

De spelregels rond het masker zelf (regel 4.2): bij het verdedigen van een strafcorner of strafbal mag iedere veldspeler een glad masker dragen, bij voorkeur transparant of in één kleur, of een masker met metalen grill, zolang het aansluit op het gezicht. Na de strafcornersituatie zet je het masker af zodra dat kan. Binnen het 23-metergebied mag het nog even op, maar het moet af voordat je dat gebied verlaat of zodra de scheidsrechter erom vraagt. Intimiderend gedrag met een masker op is verboden.

Voor ouders van jonge kinderen: dit advies speelt pas vanaf O11, want bij O7 tot en met O10 bestaat de strafcorner niet. De eerste strafcorner komt bij 9 tegen 9, zie de spelregels voor 9 tegen 9 bij O11.

In de zaal ligt de lat net anders. Het Zaalreglement vanaf november 2025 geeft twee dringende adviezen: een beschermende zaalhandschoen voor veldspelers (regel 4.2) en een masker bij het verdedigen van de strafcorner (regel 13.3 f). Ook hier: advies, geen plicht. Het bitje en de scheenbeschermers zijn ook in de zaal gewoon verplicht.

Alleen met medische dispensatie

Buiten de strafcornersituatie is een masker, zachte hoofdbescherming of een beschermende bril (met zacht materiaal over het frame) alleen toegestaan om medische redenen, ter beoordeling van de KNHB. Wie zo'n dispensatie heeft, moet die voor iedere wedstrijd schriftelijk aan de scheidsrechters kunnen tonen. Hetzelfde geldt voor spelen zonder bitje: dat kan uitsluitend met medische dispensatie, met een verklaring van een tandarts of medisch specialist. De aanvraag loopt via het bestuur van je club en de behandeling kan tot twee weken duren. De actuele route staat op de KNHB-site: spelen zonder bitje en spelen met hoofdbescherming. Procedures kunnen wijzigen; volg de KNHB-pagina en begin op tijd.

De keeper: een verplicht minimum

Voor doelverdedigers draait de regel om: beschermende kleding is verplicht, bestaande uit minimaal hoofdbescherming, beenbeschermers (legguards) en klompen (regel 4.4). Onder hoofdbescherming verstaat de KNHB een complete helm die het hele hoofd omvat, met een vast masker voor het hele gezicht en bescherming van de keel. De helm en handbeschermers mogen alleen af als de keeper zelf een strafbal neemt. Een deel van de uitrusting is bovendien exclusief voor de keeper: bescherming voor lichaam, bovenarm, elleboog, onderarm, hand en dijbeen plus legguards en klompen zijn aan veldspelers niet toegestaan. Wat een keeper in het spel wel en niet mag, lees je in de keeperregels.

Een team mag er ook voor kiezen met elf veldspelers te spelen, zonder keeper (regel 2.2). Dan heeft niemand keepersrechten en is alleen een gezichtsmasker bij het verdedigen van een strafcorner of strafbal toegestaan. Voor de jeugd: O7 en O8 spelen in drietallen zonder keeper; vanaf de zestallen bij O9 komt er een keeper bij en dus ook keeperuitrusting.

Waarom deze regels bestaan

De cijfers achter de regels komen van VeiligheidNL. In 2018 telde VeiligheidNL ongeveer 5.700 bezoeken aan de spoedeisende hulp door hockeyblessures. De top vijf van dat letsel gaat precies over de lichaamsdelen waar de beschermingsregels zich op richten: een botbreuk in hand of vingers (21 procent), een kneuzing van hand of vingers (10 procent), een open wond aan het hoofd (7 procent), een verzwikte enkel (6 procent) en een polsbreuk (5 procent). Zes op de tien van die blessures ontstonden door contact met een object: 37 procent door de bal, 18 procent door een stick. Dat is het territorium van bitje, masker en zaalhandschoen, en de enkel op plek vier raakt direct aan de eis van enkelbeschermers. Voor ouders is nog een cijfer relevant: 61 procent van alle geblesseerde hockeyers was 17 jaar of jonger (VeiligheidNL, cijfers 2018).

Er is ook goed nieuws: tussen 2015 en 2024 daalde het aantal SEH-bezoeken voor een ernstige hockeyblessure met 45 procent (VeiligheidNL, Tabellenboek sport 2024). Wil je zelf aan preventie werken, dan zijn er twee sporen: je uitrusting op orde brengen, en een goede voorbereiding voor elke training en wedstrijd, zie warming-up en blessurepreventie. Wees daarbij eerlijk naar jezelf en je team: bescherming verkleint de kans op letsel bij een tik of een val, maar maakt riskant spel niet veilig.

Kooptips: nuchter en reglementair

• Scheenbeschermers. Pas ze met je hockeysokken en let op de enkel: het reglement eist scheen- en enkelbescherming. Kies een model dat de enkel meeneemt of leg er losse enkelbeschermers naast.
• Bitje. Vervang een bitje dat beschadigd is of niet meer goed past; bij groeiende kinderen is de start van het seizoen een logisch controlemoment. Draag je een beugel, dan is mogelijk een aangepast bitje nodig; vraag ernaar bij je tandarts of orthodontist.
• Masker. Het reglement vraagt een glad masker, bij voorkeur transparant of in één kleur, of een variant met metalen grill, dat aansluit op het gezicht. Pas het masker dus echt even en let op je zicht naar beneden, waar de bal vandaan komt.
• Handschoen. Mag de natuurlijke grootte van je hand niet aanmerkelijk vergroten en blijft binnen 290 x 180 x 110 millimeter; ook bij strafcornerverdediging toegestaan.

Merkbeloften over wat een product allemaal voorkomt, kun je met een korrel zout nemen: geen enkel bitje of masker garandeert iets. Goed passend materiaal dat aan de regels voldoet, daar draait het om.

Tot slot: dit artikel gaat over bescherming en het voorkomen van blessures en is geen medisch advies. Heb je pijn of aanhoudende klachten? Raadpleeg dan een sportarts of fysiotherapeut.