Auteur
Ties Vermolen
Tactiekanalist
- tactiek
- coaching
- hoofdklasse
Ties Vermolen coachte jarenlang in het Nederlandse clubhockey en analyseert voor Hockeystanden.nl hoe topteams hun spel opbouwen, met praktijkvoorbeelden uit training en wedstrijdvoorbereiding.
Ties Vermolen is oud-coach en tactiekanalist. Voor Hockeystanden.nl ontleedt hij hoe topcoaches het spel vormgeven: van opbouw onder druk tot het uitlokken en verdedigen van strafcorners.
Diepgang
Kennisartikelen
tactiek · beginner
Een 9 tegen 9 hockeyteam coachen: opstelling, wissels en de eerste strafcorner
Er bestaat geen officiele KNHB-opstelling voor 9 tegen 9: welke vorm je met je O11-team speelt is een coachkeuze, bijvoorbeeld drie achterin, drie op het midden en twee voorin. Je echte prioriteiten volgen uit wat nieuw is voor je spelers: de eerste strafcorner, een echt doel met keeper, bevoegde scheidsrechters, vier kwarten en de eerste gepubliceerde ranglijst. Dit artikel zet per onderdeel op een rij wat je kiest, wat je traint en hoe je de stand in perspectief houdt: ontwikkeling gaat voor.
tactiek · beginner
Hockeyposities en hun taken uitgelegd: van keeper tot spits
Bij hockey staan er maximaal 11 spelers per team in het veld (KNHB Spelreglement vanaf 1 augustus 2026, regel 2.1), en dat reglement kent maar twee soorten spelers: de doelverdediger en de veldspeler. Alle andere posities, van laatste man tot spits, zijn afspraken van de coach. Toch praat vrijwel elke Nederlandse club in dezelfde termen: keeper, laatste man, voorstopper, backs, controleur, middenmid, halven, spits en vleugels. In dit artikel lees je wat elke positie doet, met en zonder bal, en hoe dat werkt bij 6-tallen, 8-tallen, 9 tegen 9 en het volledige elftal.
coaching · beginner
Je eerste O14-team coachen: groeispurt, eigen mening en meer tactiek
Bij O14 verandert er aan de spelregels niets ten opzichte van O12: hetzelfde veld, dezelfde vier kwarten, dezelfde strafcorner. Wat verandert zijn de spelers. Ze zitten in of vlak voor hun groeispurt, ze hebben een eigen mening over de opstelling, ze willen winnen en ze meten zich aan elkaar. Bovendien is O14 de eerste categorie met bondscompetities. Dit artikel zet op een rij waar je als coach van een eerste O14-team op stuurt.
tactiek · beginner
Zo verdedig je met een O12-team: verdedigen op een heel veld
Verdedigen met een O12-team draait om dezelfde drie principes als bij O11: druk op de bal met rugdekking erachter, de tegenstander naar de zijkant sturen en compact blijven. Wat erbij komt is het veld. Op 91,40 bij 55 meter blijft een team niet vanzelf compact, dus moet je er een keuze bij maken die je bij het 9-tal nog kon overslaan: hoe hoog verdedig je. Kies er een per wedstrijd, train hem, en laat de rest los.
tactiek · beginner
Hockeyopstellingen uitgelegd: 4-3-3, 3-4-3 en 4-2-3-1
Een opstelling is een startfoto, geen wet: teams vervormen voortdurend, breed en diep in balbezit en compact bij balverlies. De drie vormen die je in Nederland het meest ziet zijn 4-3-3 (de standaard), 3-4-3 (aanvallender, met een overtal op het middenveld) en 4-2-3-1 (controle, met twee controleurs voor de verdediging). Welke bij jouw team past, hangt af van je spelers, niet andersom.
tactiek · gevorderd
Welke presses zie je in de Hoofdklasse? Van volledige press tot gegenpress
Elke press in de Hoofdklasse verschilt op twee assen: de hoogte (waar op het veld het team druk zet) en de dekkingslogica (mandekking, zone of het moderne hybride "man aware"). Ken je die twee assen, dan kun je elke variant benoemen die je ziet: van de volledige press die de opbouw bij de achterlijn vastzet tot de gegenpress die direct na balverlies toeslaat.
tactiek · gevorderd
Uitverdedigen tegen een press: zo kom je onder de druk uit
Onder een press uitkomen win je niet met één trucje, maar met organisatie die er al staat vóór de eerste pass: direct omschakelen naar vaste startposities, backs hoog rond de eigen 23-meterlijn, een extra vrije man achterin, spelers in de halfspaces en een scoop als plan B over de press heen. Het realistische doel op topniveau is niet schoon tot de cirkel komen, maar de bal veilig op de helft van de tegenstander krijgen.
tactiek · beginner
Hoe scoor je meer goals in hockey? Zeven dingen die topscorers anders doen
Meer goals scoren is zelden een kwestie van harder slaan: de meeste extra doelpunten zitten in rebounds, een betere eerste aanname en de strafcorner. Wie op de goede plek staat, eerder schiet en laag afrondt, scoort meer, op elk niveau.
tactiek · gevorderd
Zoneverdediging of mandekking: wat past bij jouw team?
Mandekking is makkelijk uit te leggen en beloont individuele klasse; zoneverdediging vangt klasse-verschillen collectief op, maar vraagt dat alle spelers tegelijk bewegen. Modern tophockey kiest daarom vrijwel altijd een hybride: zonaal van vorm, man-bewust rond de bal. Welke kant jij opschuift, hangt af van wat jouw team wél en niet kan.
coaching · gevorderd
De sleeppush leren: stap voor stap van basistechniek naar strafcorner
De sleeppush leer je in vier bouwstenen: de grip en balpositie, het oppakken van de bal met een grote stap, de diepe duik van je bovenlichaam en de release waarbij de bal over je stick afrolt. Train die bouwstenen eerst los en stilstaand, plak ze daarna aan elkaar en voeg pas als laatste een aanloop en een aangever toe. De kracht komt uit je benen en je lage houding, niet uit je armen. Vanaf O11 is de sleeppush het belangrijkste wapen op de strafcorner; dit stappenplan brengt je van de eerste sleep naar een serieuze cornervariant.
coaching · beginner
De backhand leren: van liggende backhand tot tomahawk
De backhand leer je in een vaste volgorde: eerst de liggende backhand (stick vrijwel plat, bal raken met de rand), daarna de tomahawk (stick verticaal, voor de stuitende bal). De hoofdregel is bij allebei hetzelfde: eerst de bal goed leggen, dan pas slaan. Leg de bal op lijn met je rechtervoet, houd de face stil en zwaai horizontaal door de bal. In dit artikel loop je de hele leerlijn door, van stilliggende bal tot de keuze op snelheid in de wedstrijd, inclusief de fouten die je onderweg tegenkomt.
coaching · beginner
Je aanname verbeteren: de eerste aanraking die je sneller maakt
Een betere aanname begint met een simpele omslag: gebruik je eerste aanraking als versnelling, niet als stop. Neem de bal aan in de richting van je volgende actie, met je lichaam achter de lijn van de bal en met zachte handen. De leerlijn: eerst stilstaand leren dempen, dan richting geven aan je eerste aanraking, daarna scannen en aannemen onder druk. In dit artikel loop je die stappen door, met de techniek per stap, de meest gemaakte fouten en een trainingsopbouw tot wedstrijdvorm.
coaching · beginner
Harder slaan in hockey: techniek voor een zuivere slag
Harder slaan begint niet bij spierkracht maar bij techniek: een goede voetplaatsing, een gesloten schouderlijn en zuiver contact op de sweet spot van je stick. De kracht komt daarna vanzelf, uit de rotatie van je heupen en romp. Leer daarom eerst zuiver raken op een stilliggende bal en voeg pas dan snelheid toe. In dit artikel vind je de complete leerlijn: de basisslag in zes stappen, de korte grip waarmee je in de cirkel sneller uithaalt, de meest gemaakte fouten en een trainingsopbouw van basis naar wedstrijd.
tactiek · gevorderd
De gegenpress: waarom balverlies je beste aanvalsmoment is
De gegenpress begint op het moment van balverlies: in plaats van terug te zakken zet je team direct druk om de bal meteen terug te veroveren, hoog op het veld, terwijl de tegenstander nog ongeorganiseerd is. Een balverovering op dat moment is een van de gevaarlijkste aanvalsmomenten in hockey, en bij veel teams het minst getrainde wapen.
tactiek · beginner
De strafcorner verdedigen: uitlopen in 3-1 of 2-2
Een strafcorner verdedig je met vier vaste rollen en één afspraak vooraf: 3-1 of 2-2, hoog of laag. De keeper plus vier uitlopers starten achter de achterlijn, en wie welke taak heeft, is vóór het fluitsignaal duidelijk, niet erna.
coaching · beginner
Veelgemaakte coachfouten in het jeugdhockey en hoe je ze voorkomt
De meest gemaakte coachfouten in het jeugdhockey zijn voorzeggen bij de speler aan de bal, coachen op de uitslag, te veel praten, volwassen hockey kopiëren naar kinderen, acties bestraffen die op die leeftijd geen overtreding zijn en alleen de uitblinkers complimenteren. Stuk voor stuk goedbedoeld, en stuk voor stuk schadelijk voor het leerproces en het spelplezier. Per fout lees je hieronder waarom hij erin sluipt, wat hij met kinderen doet en wat je in plaats daarvan doet.
coaching · beginner
Zo bouw je een goede hockeytraining op
Een goede hockeytraining bouw je op rond spelvormen: een helder doel of thema, een korte warming-up met bal, daarna direct spelvormen met balbezit, niet-balbezit en omschakelen, en afsluiten met een partijvorm. Hapert een techniek, dan zoom je kort in via totaal-deel-totaal en keer je snel terug naar het spel. De onderbouwing komt van de KNHB en is simpel: hockeyen leer je door te hockeyen.
coaching · beginner
Wisselbeleid en opstellingen in het jeugdhockey: zo houd je het eerlijk en werkbaar
Eerlijke speeltijd begint niet op zaterdagochtend, maar aan het begin van het seizoen: leg je wisselbeleid dan vast in werkafspraken met ouders en spelers, zodat je er tijdens de wedstrijd nooit over hoeft te onderhandelen. Laat kinderen op jonge leeftijd rouleren over posities, bij O9 en O10 ook op keeper, en gebruik het wisselmoment en de rust als vaste instructiemomenten. In de jongste jeugd (O7 tot en met O10) zijn er geen standen, dus daar draait elke opstelling om ontwikkeling en plezier.
coaching · beginner
Omgaan met ouders langs de lijn: van ouderavond tot autorit naar huis
Omgaan met ouders langs de lijn regel je niet tijdens de wedstrijd, maar op de ouderavond aan het begin van het seizoen. Daar maak je teamwaarden en werkafspraken expliciet: positief aanmoedigen, het resultaat staat niet centraal en speltechniek en wisselbeleid liggen bij de coach. Gaat het later toch mis, dan verwijs je rustig terug naar wat samen is afgesproken in plaats van langs de lijn de discussie aan te gaan.