Een 8 tegen 8 hockeyteam coachen (O10): opstelling, shoot-out en speelbegeleiden

Coach je voor het eerst een achttal, dan is je eerste vraag meestal welke opstelling je neerzet. Het antwoord: die keuze is aan jou. De KNHB schrijft voor de 8-tallen van de jongste jeugd geen opstelling voor. Wat wel vastligt is het regelkader, en daar zitten je echte coachonderwerpen.

Bij O10 spelen teams 8 tegen 8 inclusief keeper, op een half veld van ongeveer 55 bij 43 meter, met een plankgoal en 2 x 30 minuten speeltijd. Dat levert vijf dingen op die vorig jaar bij O9 nog niet speelden: een veld dat bijna twee keer zo groot is, de shoot-out als vervanger van de strafcorner, de cirkel en de plankhoogte, 5 meter afstand in plaats van 3, en jouw dubbelrol als coach en speelbegeleider. Coach je voor het eerst een team in de jongste jeugd, lees dan ook Je eerste hockeyteam coachen bij de jongste jeugd.

Van 6-tal naar 8-tal: dit verandert er

Onderdeel	O9 (6-tal)	O10 (8-tal)
Spelers	6 tegen 6, inclusief keeper	8 tegen 8, inclusief keeper
Veld	ca. 43 x 25 meter	half veld, ca. 55 x 43 meter
Doelgebied	10-metergebied	cirkel, of een rechthoekig doelgebied
Speelduur	2 x 25 minuten	2 x 30 minuten
Afstand	3 meter	5 meter
Straf in de cirkel	shoot-out bij voorkomen doelpunt	shoot-out bij elke verdedigende overtreding, plus strafbal
Leiding	1 speelbegeleider naast het veld	2 speelbegeleiders in het veld

Het veld verdubbelt bijna in oppervlakte en de wedstrijd duurt tien minuten langer. Dat is de verandering die je spelers het eerst voelen, en het is meteen de reden waarom positionering dit seizoen ineens uitmaakt: bij O9 was iedereen vanzelf in de buurt van de bal, bij O10 niet meer.

Kies een vorm vanuit principes, niet uit een boekje

Met acht spelers heb je zeven veldspelers plus een keeper. Vormen die je in de praktijk veel ziet zijn 3-3-1, 2-3-2 en 3-2-2. Geen daarvan is voorgeschreven. Baseer je keuze op een paar simpele principes:

• Houd elke linie bezet. Je wilt altijd iemand achterin, iemand op het midden en iemand voorin hebben, hoe de wedstrijd ook loopt.
• Breed en diep in balbezit, compact bij balverlies. Dit ene principe levert meer op dan welke vormdiscussie dan ook.
• Denk in linies, niet in vaste posities. Geef elk kind een startplek per wedstrijd en laat het team door het seizoen heen rouleren.
• Een opstelling is een startfoto, geen wet. Kinderen van negen bewegen naar de bal, en dat hoort zo.

In de KNHB-beschrijving van deze leeftijdsfase staat dat de bal nog steeds erg belangrijk is en dat kinderen pas beginnen te ontdekken dat overspelen meer oplevert. Bouw daarop: laat ze het zelf merken in spelvormen in plaats van het uit te leggen.

Prioriteit 1: de shoot-out

Dit is de spelsituatie die O10 uniek maakt. Bij een verdedigende overtreding in de cirkel mag de tegenstander een shoot-out nemen, vanaf de middenlijn, zonder tijdslimiet. Alle spelers behalve de keeper en de nemer staan in de cirkel van de aanvallende partij; zodra de shoot-out genomen is mogen ze meedoen.

Er is bij O10 geen strafcorner, dus besteed daar geen trainingstijd aan. Wat je wel traint:

• Aanvallend: rustig aanlopen, de keeper laten kiezen, en afronden op of onder plankhoogte. Laat meerdere kinderen oefenen en wissel de nemers af, ook als een kind er beter in is dan de rest. De KNHB adviseert de nemers te laten rouleren.
• Verdedigend: je keeper leren wachten en klein blijven, en het team leren waar het moet staan.

De volledige uitleg staat in De shoot-out bij O10.

Prioriteit 2: laag en zuiver afronden

Bij O10 telt een doelpunt alleen als een aanvaller de bal in de cirkel heeft aangeraakt en de bal op of onder plankhoogte volledig over de achterlijn is gegaan. Bij een doelpoging mag de bal gedurende de hele schotbaan niet hoger komen dan plank- of kniehoogte.

Praktisch betekent dat: het kind dat het hardst kan slaan scoort hier niet het meest. Train de push en de zuivere lage slag, en train de aanname in de cirkel. Kinderen die een keer een prachtig hoog schot laten afkeuren onthouden de regel meteen. Voor de techniek zelf: Je aanname verbeteren en Harder slaan in hockey.

Prioriteit 3: vijf meter, en de rolregel bij de cirkel

Nieuw dit jaar: bij elke hervatting nemen alle spelers 5 meter afstand in plaats van 3. En wordt de bal binnen 5 meter van de cirkel genomen, dan moet die eerst 5 meter hebben gerold voordat hij de cirkel in mag.

Verwerk dat in je trainingen door elke spelvorm met een correcte hervatting te laten beginnen. Het kost je twee weken en het scheelt je een heel seizoen aan onderbrekingen.

Prioriteit 4: het grotere veld

Op een half veld kan een team voor het eerst uit elkaar vallen. Twee afspraken zijn genoeg om dat te voorkomen:

• Als wij de bal hebben, maken we het veld groot. Er is altijd iemand breed en iemand diep aanspeelbaar.
• Als zij de bal hebben, schuiven we naar de bal toe. Iedereen beweegt mee, ook de spelers aan de andere kant.

Meer hoef je op deze leeftijd echt niet af te spreken. Voor de verdedigende kant van dat verhaal, met druk en rugdekking, kun je de principes uit verdedigen met een O11-team al een jaar eerder in vereenvoudigde vorm gebruiken.

Jij bent ook speelbegeleider

Dit is het onderdeel waar O10 echt anders is dan alle andere categorieën. Elke club levert een speelbegeleider en die twee lopen aan weerszijden in het veld mee. Zij begeleiden het spel en fluiten volgens de geldende speelregels; volgens de KNHB wordt er bij O10 al iets vaker gefloten dan bij O7 tot en met O9, maar staan speelplezier en veiligheid nog altijd voorop. Alleen volwassenen mogen deze rol vervullen.

Wat de KNHB-one-pager je meegeeft:

• Je geeft een vrije slag voor gevaarlijk spel. De bal mag niet hoger dan kniehoogte; liften mag, mits niet gevaarlijk.
• Je let op de shoot- en de bollekant-regel en op de afstandsregel van ongeveer 5 meter.
• Je kent een shoot-out toe bij een overtreding van de verdedigende partij in het doelgebied.
• Of de bal in of uit is en wie hem mag nemen, laat je bij voorkeur aan de kinderen zelf. Komen ze er niet uit, dan help je.
• Voor de wedstrijd stemmen de team- en speelbegeleiders samen af; na afloop vullen ze samen het digitale wedstrijdformulier in.

Als het niveauverschil te groot is

Dit is de meest onderschatte bevoegdheid die je hebt. Zie je dat het ene team veel sterker is en het andere het plezier verliest, dan mag je ingrijpen, zolang de essentie van het spel behouden blijft. De KNHB noemt concrete opties:

• Voor de bovenliggende partij: strenger fluiten, of de opstelling veranderen zodat de scorende spelers achterin gaan spelen.
• Voor de onderliggende partij: meer aanwijzingen geven, of een extra speler inzetten.
• Combineer die opties gerust.

Vraag het ook aan de kinderen zelf. Die hebben er vaak goede ideeën over.

Twee helften: maar één coachmoment

Een O10-wedstrijd bestaat uit twee helften van 30 minuten met een keer 5 minuten rust. Je hebt dus maar een echt coachmoment, en dat is de rust. Gebruik het voor een ding: een accent, kort en concreet, in de taal van deze leeftijd. Kinderen van negen zijn sterk visueel ingesteld, dus voordoen werkt beter dan uitleggen, en een aanwijzing die naar de situatie in het veld verwijst werkt beter dan een technische term.

Daarnaast mag je een time-out van twee minuten aanvragen, een keer per helft. De speeltijd loopt wel door, dus spreek voor de wedstrijd met je tegenstander af of jullie er gebruik van maken.

Geen ranglijst: gebruik dat jaar

O10 is de laatste categorie zonder gepubliceerde ranglijst. De uitslag gaat wel op het digitale wedstrijdformulier, maar uitslagen en standen worden in de jongste jeugd niet gepubliceerd; ze worden alleen bij een herindeling gebruikt om teams op een passend en uitdagend niveau in te delen.

Dat is een cadeau. Rouleer posities, laat iedereen een keer keepen, laat iedereen een keer de shoot-out nemen, en verdeel de speeltijd eerlijk. Vanaf O11 komt de stand erbij en wordt die verleiding groter. Wat je verder beter kunt laten, staat in Veelgemaakte coachfouten in het jeugdhockey.

Verder lezen

De volledige regels staan in Spelregels 8 tegen 8 (O10). Wil je weten hoe je een training opbouwt: Zo bouw je een goede hockeytraining op. En omdat je spelers volgend jaar naar het 9-tal gaan met echte scheidsrechters en een echte strafcorner: Van O10 naar O11 en Een 9 tegen 9 hockeyteam coachen.